Przyczyny i następstwa upadków osób starszych

Upadki osób starszych stanowią najczęstszą przyczynę poważnych urazów. Wraz z wiekiem seniorzy są coraz bardziej narażeni na upadek. Statystyki pokazują, że ryzyko znacząco wzrasta u osób powyżej 80 roku życia. Jakie są najczęstsze przyczyny i następstwa upadków seniorów? I co pomaga ich chronić?

Przyczyny upadków osób starszych

Czasem da się wskazać konkretną przyczynę upadku, jednak zazwyczaj jest on uwarunkowany wielokierunkowo. Najogólniej rzecz ujmując czynniki ryzyka upadków, można podzielić na wewnętrzne i zewnętrzne. Te pierwsze są związane przede wszystkim z procesem starzenia się i związanymi z nim chorobami. Drugie dotyczą otoczenia seniora.

Wewnętrzne czynniki ryzyka upadków

Wraz z wiekiem osłabieniu ulega układ nerwowo-mięśniowy, czuciowy i ośrodkowy układ nerwowy, czyli te elementy, które mają największy wpływ na utrzymanie równowagi. Sama siła mięśni obniża się nawet o 30-40%. Trudno jest więc zachowywać prawidłową, wyprostowaną postawę. Przygarbienie seniorów zaburza ich równowagę i stabilność. Do tego dochodzi pogorszenie słuchu i wzroku, co przekłada się na gorsze zbieranie informacji z otoczenia, czasem też nieprawidłowe ocenianie odległości. Osoby starsze gorzej widzą po ciemku i mają mniejszą wrażliwość na kolory. Wszystkie te czynniki nie tylko utrudniają normalne poruszanie się, ale też sprawiają, że kiedy na drodze seniora pojawia się przeszkoda, ciężko mu sprawnie ją ominąć.

Ogromny wpływ na występowanie upadków mają też ortostatyczne spadki ciśnienia tętniczego krwi. Objawiają się zawrotami głowy i towarzyszącymi im zachwianiami równowagi.

Wewnętrzne przyczyny upadków osób starszych to także choroby, a wśród nich przede wszystkim:

  • choroby układu nerwowego,
  • układu sercowo-naczyniowego,
  • choroby zwyrodnieniowe,
  • metaboliczne (np. niedoczynność tarczycy),
  • choroby układu moczowo-płciowego,
  • choroby natury psychicznej (np. depresja, zespół lęku poupadkowego).

Na koniec warto podkreślić, że poważnym czynnikiem ryzyka upadków jest też niepożądane działanie leków przyjmowanych przez seniorów. Ponieważ często zażywają nawet 5 lub więcej różnych leków dziennie (można już mówić o polipragmazji), ich wzajemne oddziaływanie  powoduje niekiedy bardzo poważne skutki uboczne, które mogą bezpośrednio przyczyniać się do upadków.

Zewnętrzne czynniki ryzyka upadków

Zewnętrzne przyczyny powodują 30-50% upadków osób starszych. Na szczęście są modyfikowalne, więc można je usunąć, by zapobiegać nieszczęśliwym wypadkom. Najgroźniejsze czynniki ryzyka to:

  • zbyt słabe oświetlenie,
  • nierówne, śliskie podłoże,
  • złe umeblowanie mieszkania,
  • niezabezpieczone schody,
  • nieodpowiednie obuwie.

Następstwa upadków osób starszych

Upadki są najczęstszą przyczyną urazów osób starszych, a aż 10-15% upadków powoduje urazy zagrażające życiu.

Najczęstsze urazy powstające w wyniku upadków to:

  • złamania:
    • kości ramiennej,
    • żeber,
    • dystalnej części kości promieniowej,
    • nasady bliższej kości udowej,
  • uszkodzenia/złamania kręgosłupa, miednicy,
  • urazy/krwiaki śródczaszkowe,
  • uszkodzenia tkanek miękkich,
  • oparzenia.

Złamania kości u osób starszych stanowią duży problem, zwłaszcza u seniorów z osteoporozą. Bardzo poważnym zagrożeniem są urazy czaszki, które wraz z wiekiem, stają się coraz częstszą przyczyną zgonów. Przyczyniają się do tego większa kruchość naczyń żylnych i zmniejszenie się objętości mózgu, które sprzyjają tworzeniu się pourazowego krwiaka podtwardówkowego. Jego objawy narastają powoli, nawet do 3 tygodni od upadku, więc łatwo ich nie zauważyć w początkowym okresie.

Najniebezpieczniejszym złamaniem kości u osób starszych jest złamanie nasady bliższej kości udowej. U 20% seniorów prowadzi do śmierci, a 50% osób po wyleczeniu złamania nie odzyskuje już sprawności sprzed upadku. Poważne złamania wiążą się często z koniecznością długotrwałego unieruchomienia, które bywa przyczyną powstawania odleżyn, zakrzepicy żył głębokich czy przykurczów w stawach.

Bardzo przykrą konsekwencją upadków jest też zespół poupadkowy, czyli lęk przed ponownym upadkiem. Dla starszej osoby staje się on barierą trudną do pokonania. W konsekwencji senior unika poruszania się, co prowadzi do zaniku mięśni i osłabienia stawów, a to znowu zwiększa prawdopodobieństwo kolejnego upadku.

Jak chronić seniora przed upadkiem?

Najlepszym sposobem uniknięcia następstw upadków jest zapobieganie im, czyli profilaktyka upadków. Oznacza to wyeliminowanie z otoczenia seniora wszelkich przeszkód, które utrudniałyby mu ruch lub stwarzały ryzyko potknięcia się. Ponadto powinno się zadbać o odpowiednie oświetlenie w mieszkaniu i zapewnić dobre, wygodne i stabilne obuwie.

Warto też wyręczyć starszą osobę w wykonywaniu czynności, które zwiększają prawdopodobieństwo upadku, na przykład zdejmowanie lub wieszanie zasłonek, sięganie po coś do pawlacza albo mycie okien.

Ważne jest też zapewnienie seniorowi bezpieczeństwa, żeby w razie tragicznego wypadku, mógł natychmiast wezwać pomoc. Praktycznym rozwiązaniem jest teleopieka. Senior dostaje bransoletkę z przyciskiem SOS, którą stale nosi na nadgarstku. Kiedy tylko źle się poczuje albo kiedy się przewróci, może wezwać pomoc, wciskając wspomniany przycisk. System działa 24 godziny przez 7 dni w tygodniu.

Share:

You may also like

Dodaj komentarz